نقش موسیقی در پرورش مهارت های فردی و اجتماعی

ویلیام نیری

 افلاطون در دو هزار سال پیش اظهار می دارد که:"موسیقی برای ادامه ی حیات بشر ضروری است و قوه ی تدقیق،هوش،حس مشاهده ،استنباط و عواطف روحی بشر را می افزاید .شما ثقیل ترین روح را در اختیار من بگذارید،من قادرم به نیروی موسیقی ثقل و کدورت عارضی را از روان او زدوده ،مردمی هوشمند و سلحشور به شما تحویل دهم."(1)

از آن زمان تا امروز همگام با پیشرفت های علمی و فرهنگی بشر موسیقی و موسیقی شناسی نیز جنبه های علمی تر به خود گرفته تا جایی که امروزه شاهد وجود مراکز "موسیقی درمانی"متعددی در کشورهای مختلف جهان،آموزش موسیقی به کودکان مدرسه ای در اکثر کشورهای پیشرفته ،ایجاد متد های مختلف آموزش موسیقی به کودکان و...هستیم.در مقاله ی حاضر مختصراً به بررسی گوشه هایی از  تأثیر  موسیقی در پرورش بعضی از  مهارت های فردی و اجتماعی افراد می پردازیم.

1-توسعه و نظم فکری و درک جهان اطراف

همچنان که ریاضیات در تحکیم استدلال و منطق اثر دارد موسیقی در توسعه ی فکر و تصور مؤثر است (2)نظم و ساختار موجود در موسیقی خصوصاً در ریتم آن می تواند در تشکل درک شخصی از جهان کمک کند."برای کودکان و سالمندانی که دنیای ذهنی پراکنده ای دارند نظم موسیقی تجربه ی سازمان یافته ی مطلوبی است که می تواند آن ها را از آشفتگی احساسی دور کند تا توانایی پیش بینی کردن فعالیت و ارتباط با موسیقی را بدست آوردند."(3) 

2-ایجاد جرأت و جسارت

از موسیقی برای از بین بردن ترس و اضطراب و ایجاد جرأت و جسارت نیز می توان استفاده کرد .آوازها و دیگر فعالیت های موسیقی درمانی می تواند به طور مؤثری اضطراب قبل از عمل جراحی کودکان را کاهش دهد."بوسیله  ی فعالیت های موزیکی  می توان با ایجاد محیط های جبرانی بوسیله ی صدا ،ریتم و تداعی آواز های آشنا اضطراب را کاهش داد و احساس امنیت و سلامتی را تقویت کرد"(4)

3-تشدید استعدادات روحانی

هنر از طریق هم حسی و تقویت اشتراک احساسی موجب هم بستگی اجتماعی می شود .در میان هنر ها موسیقی در تحریک و تحرک حواس و عواطف آدمی و تغییر حالات روحی و اجتماعی صریح تر عمل می کند زیرا دریافت گوش به قلب و ضمیر باطن بسیار نزدیک تر است و ارتعاشات صوتی تأثیر عمیقی بر واسطه های شیمیایی مغز و تحریک صور خیالی و احساسی دارد .با درک موسیقی عواطف زیبا ،همدردی و تفاهم بیشتر قلبی میسر خواهد شد .عواطف رقیق موسیقی شرق ،وجدان انسانی راوسیع،قوی و میل به همدردی را بیشتر و همبستگی روحی را آسان تر می سازد .تم های ملایم این موسیقی روحیه را مهربان و آرام ساخته و از خشونت و بی اعتنایی می کاهد.تم های شاد باعث سر زندگی و تحرک  و نشاط می شوند و بر فعالیت و برون گرایی می افزایند و همچنین موسیقی کلاسیک میدان دید و گستردگی درک و زیبایی را می افزاید.(5)

4-بیان عواطف و احساسات

آوازها،فعالیت های سازی و حرکت با موسیقی می تواند ابزار مهمی در یادگیری هویت و بیان احساسات و عواطف مناسب و درست باشد(6)آهنگ ساختن چه به صورت آواز خواندن و چه نوشتن آهنگ یا نواختن ساز می تواند وسایل مهمی برای ابراز احساسات باشد(7)

5- اعتماد به نفس  

پیش از آن که هر فردی در اجتماع رابطه ی مناسب و موفقیت آمیز داشته باشد،باید در ابتدا با خود احساس راحتی کند .موسیقی می تواند ابزار" خود بیانی" را فراهم کند و احساس" خود ارزشمندی "را تقویت کند .موسیقی به عنوان وسیله ی ارتباط کلامی و غیر کلامی می تواند عامل ابراز عواطف ،نگرش ها و احساسات باشد.فعالیت های موسیقی قابلیت انطباق پذیری دارد و موفقیت در سطوح مختلف را ممکن می سازد .کسب موفقیت و شایستگی در فعالیت های موسیقی می تواند احساس ارزش شخصی را تقویت کند.خصوصأ موسیقی چیزی است که همیشه از طرف جامعه به آن ارزش داده می شود.

شرکت در درس های خصوصی موسیقی ،ریتم و گروه های کر و کنسرت ها و شوهای مختلف می تواند ارزش احساس شخصی را ایجاد و تقویت کند.به علاوه خواندن ،فعالیت های سازی و گروه های پویای کلامی می تواند به کودکان و بزرگسالانی که از نظر عاطفی آسیب دیده اند در زمینه های زیر کمک کند:

1-دستیابی به خود شناسی بیشتر فردی و گروهی

2-بهبود قابلیت های ارتباطی

3-تجربه و بروز مناسب هیجان

4-افزایش همکاری با دیگران(8)

6-برقراری ارتباطات اجتماعی

موسیقی در جایی که کلمات به تنهایی ناتوان هستند در ایجاد ارتباط کمک می کند .موسیقی می تواند واسطه ی با ارزشی برای دوباره سازی ارتباط با واقعیت برای افرادی که ازواقعیت و اجتماع کناره گیری کرده اند باشد .اشخاص برای آن که بتوانند در جامعه عمل کنند باید بتوانند به طور موفق و مناسب با اطراف خود ارتباط بر قرار کنند .فعالیت های موزیکی در بر گیرنده ی دو نفر یا بیشتر است .اشخاص بدون احساس نا امنی یاد می گیرند که چگونه با یکدیگر ارتباط بر قرار کنند .چون موسیقی فعالیتی مثبت و لذت بخش است بخاطر ترغیب های ذاتی و نیروهای ارتباطی آن غالباً می تواندانگیزش هایی را فراهم کند که باعث پیوستن به گروه و ارتباط با دیگران شود.افراد، ضمن شرکت در فعالیت های موزیکی گروهی و کسب تجربه و مهارت ،فرصت می یابند تا به عنوان فردی موفق و مسئوول در گروه عمل کنند.(9)کشش و رغبت ملایمی برای فعالیت گروهی  که در ذات موسیقی است می تواند افراد خجالتی و گوشه گیر را به ارتباط به دیگران تحریک کند .فعالیت های گروهی موزیکال و رقص برای توسعه ی همکاری ها و ارتباط های غیر کلامی مؤثر است.خواندن دسته جمعی ،گفتگو پیرامون موسیقی و سرودن آهنگ در تسهیل ابراز بیان و روابط مورد استفاده قرار می گیرد.